“Menééér...heeft u wel seks gehad gisteravond?”


Foto verbaasde leraarNooit vergeet ik de eerste keer dat ik een ordeprobleem had in een klas. Met mijn jarenlange ervaring als bewaarder en groepsleider in de grootste gevangenis van Nederland zou een klas van zestien stuks  twaalf en dertienjarigen een makkie zijn. Wat een vergissing. 

Ik begon op 1 december als mentor van een eerste klas op een praktijkschool. Ze waren al hyper vanwege Sinterklaas én teleurgesteld dat hun eigen, lieve juf een andere baan had gevonden. Nu moesten ze het mij doen. “Menééér...heeft u wel seks gehad gisteravond?” vroeg een grietje van twaalf mij quasi bezorgd. Ik stond met lege handen en een mond vol tanden. In de bajes kon je dreigen, schelden, fysiek ingrijpen en mensen opsluiten vanwege wangedrag. Op school kon ik alleen verbaal terugslaan. “ga d’r maar uit!” riep ik dan al snel.

Dat eerste jaar was superzwaar. Maar na verloop van tijd, door veel lezen en leren en vooral oefenen en gesprekken met collega’s werd ik er handiger in. Lesgeven is echt een ambacht waar we aan kunnen blijven schaven. Nu, jaren later, word ik door scholen gevraagd om een klas die vastgelopen is weer vlot te trekken. Aanvankelijk werd ik vooral gevraagd voor derde klassen in het vmbo (op de een of andere manier zakt in de derde daar de motivatie bij sommige leerlingen tot onder het nulpunt). Het gekke is dat ik nu ook gevraagd wordt voor havisten, op het vwo en zelfs in het mbo. Zorgelijk ook, dat steeds vaker basisschooldirecties om een “interventie” vragen. Groepen acht, zeven, zes en zelfs vijf.. Klassen waarvoor geen invaller te vinden is, waar de scharen in het plafond zitten, waar het onveilig is, gepest wordt en waar het niveau en de prestaties achterblijven.

Niet observeren
Wat ik, in tegenstelling tot mijn collega’s, niet doe is observeren. Want wat had ik dáár zelf vroeger een hekel aan. Iemand die achter in de klas komt zitten, niks zegt en veel schrijft. “Doe maar net of ik er niet ben”!  Ik voelde me dan opgelaten en de les ging nooit zoals het normaal ging. Het ergste van alles vond ik het moment waarop de leerlingen lang en breed naar huis zijn en dat dan zo’n onwelkome gast Tops en Tips ging geven. Voor de duidelijkheid: Tips zijn subtiel verpakte kritiekpunten. Eén keer heb ik het gewaagd om te zeggen: “als jij het zo goed weet, doe het dan lekker zelf op vrijdagmiddag en dan kom ik wel kijken”. Gegarandeerd het einde van elk feedbackgesprek. Dus ik observeer niet. Wel geef ik zelf les waarbij de leerkracht of mentor naar zijn/haar eigen klas kijkt. De eigen mentor ziet dan dingen die hij al wist uitvergroot terug, maar vaak ziet hij ook nieuw gedrag van leerlingen. Soms hoor ik terug dat de leraar iets van mij over wil nemen, iets gaat proberen wat voor mij kennelijk werkte. En naderhand, als de leerlingen weg zijn, hebben we een gelijkwaardig contact. Voor zo’n les heb ik ruimte nodig, dus na mijn korte introductie neem ik de klas mee naar de gymzaal of ruimen we het lokaal leeg. Ik doe dan psychofysieke oefeningen, spelletjes, werkvormen om de groep te leren kennen en om echt gedrag te zien. Vaak kan ik dan ook al wat repareren.

In de trainingen voor leraren die ik geef komen de (vermoedelijk, want grotendeels is het nog niet bewezen) werkzame bestanddelen van zo’n interventie vaak aan bod. Mogelijk werkt het  omdat ik (in tegenstelling tot veel basisschool collega’s) toevallig een man ben, omdat vreemde ogen dwingen, omdat ik zelf mijn best doe om de controle te bewaren, omdat ik hardop zeg wat ik zie en soms hardop zeg wat ik denk, omdat ik mij bewust ben van mijn houding en uitstraling, omdat ik mijn les heb voorbereid of misschien omdat ik plezier heb in lesgeven en mijn emmertje bij een dergelijke lastige klas nog niet vol is. Vooral de lol van lesgeven, het spelletje van structuur bieden, laten vieren en controle weer terugpakken, gun ik elke leraar.

Auteur: Marien Lokerse

Marien Lokerse schreef het boekje Ga d'r maar uit, welke uitgegeven is door Uitgeverij SWP. Hiernaast biedt hij diverse trainingen aan via Logavak Opleidingsgroep. De trainingen die hij aanbiedt, zijn:

Beter omgaan met lastig gedrag

Leraarschap en stress

De boze leerling


30-10-2018

Nieuwsbrief


Selecteer uw interessegebied: